تبلیغات
روزی روزگاری شیفه - گیاه "توله" (پنیرک)
با خواص گیاه "توله" آشنا شوید

"توُله" با نام علمی ""Malva sylvestris و در عربی به نام خبازی نامیده می شود گیاهی است علفی، به ارتفاع تا 60 سانتی متر و پایا. به صورت خودرو، در نقاط کوهستانی می روید و برای استفاده نیز کشت می گردد.

گیاه دارویی پنیرک که در گویش محلی به آن "توله" می گویند دراواسط پاییز تا اواسط زمستان به صورت خودرو در مزارع، باغ ها و زمین های کشاورزی می روید. بر اساس تحقیقات این گیاه دارویی علاوه بر استان خوزستان در استان های بوشهر، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد و فارس نیز به همین اسم (توله) نامیده می شود.

در برخی از نقاط کشور از این گیاه به صورت دمنوش و بورانی تهیه و استفاده می شود. در برخی نقاط نیز آن را به همراه ماست استفاده می کنند. و در رامهرمز و روستاهای آن علاوه بر اشکال فوق بعنوان سبزیی پلویی با برنج پخته و با ماست نوش جان میکنند.

قسمت مورد استفاده ی پنیرک گل های بنفش رنگ خشک شده ی آن می باشد. محل رویش گیاه در ایران نواحی البرز، اطراف تهران، شمال ایران، آذربایجان، آستارا، اصفهان، نواحی مرکزی ایران، خراسان، دامغان، سمنان، جنوب ایران، کرمان، بلوچستان و سایر نقاط می باشند.

همانطور که گفته شد از برگ، ساقه و گل پنیرک استفاده های مختلفی می شود که در این قسمت به شرح قسمت های مختلف این گیاه همراه با خواص دارویی آن می پردازیم:

 تاثیر بر روی دستگاه ادراری و تناسلی:

دمنوش گل پنیرک ادرار آور است.

مقوی رحم می‌باشد.

دارای ویتامین A  وB  وC است و درمان بیماری‌های کلیه ومثانه بسیار موثر است.

برای سوزش مجاری ادراری مفید است.

دمنوش آن برای عفونت مثانه موثر است.

 تاثیر بر روی غدد:

دمنوش پنیرک در سلامت کبد و پاک کردن آن موثر است.

برای درمان یرقان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 تاثیر بر روی دستگاه تنفسی :

دمنوش گل‌های پنیرک به خاطر داشتن موسیلاژ، یکی از داروهای خوب ضد سرفه است.

برای رفع زکام به کار می‌رود.

تورم دهان و گلو را برطرف می‌سازد.

دمنوش ساقه و برگ آن ، گرفتگی صدا را برطرف می‌کند .

 تاثیر بر وری دستگاه گوارش:

دمنوش پنیرک به عنوان ضد اسهال عمل می‌کند.

ملین است ویبوست را برطرف می‌سازد.

خلط آور است.

دمنوش گل پنیرک ، تورم‌های روده‌ای و معده‌ای را رفع می‌کند.

استعمال جوشانده آن به صورت کمپرس گرم و حمام در رفع ناراحتی‌های بواسیر ، بعضی تومورها، ورم  پلک چشم و غیره موثر است.

در درمان دلپیچه کمک می‌کند.

 تاثیر بر روی پوست:

دمنوش پنیرک در درمان جوش‌های پوستی کاربرد دارد .

از دمنوش غلیظ آن که اثر نرم کننده پوست بدن را دارد به صورت لوسیون استفاده می‌شود.

 خواص دیگر :

ترکیب پودر خشک شده پنیرک با روغن زنجبیل ، یک مسکن قوی برای درد می‌باشد.

موارد منع مصرف و عوارض جانبی

عوارض خاصی برای آن ذکر نشده است اما از استفاده زیاد آن باید خودداری کرد .

 طبیعت

از نظر طب سنتی ، گیاه پنیرک را معتدل و تا حدودی سرد و تر می‌دانند.

الف: گل پنیرک

ترکیبات مهم

گل های پنیرک بیش از 10 درصد موسیلاژ دارند. این موسیلاژ در اثر هیدرولیز، تبدیل به گالاکتوز، آرابینوز، گلوکز، رامنوز و اسید گالاکتورونیک می شود. هم چنین گل های پنیرک حاوی مقدار کمی تانن و حدود یک دهم درصد لوکوآنتوسیانین ها و 7 درصد آنتوسیانین ها می باشد(نسبت به وزن خشک گل).

اثرات مهم

دم کرده ی گل ها به خاطر داشتن موسیلاژ، یکی از داروهای خوب ضد سرفه است. هم چنین به عنوان ضد نزله(زکام) و تورم دهان و گلو مصرف می شود. از سویی چون دارای خاصیت قابض ضعیف است، تا حدی به عنوان ضداسهال عمل می کند.

در طب عوام از خوراکی آن، به منظور مشکلات مثانه و به صورت ضماد موضعی در التیام زخم ها استفاده می شود. از رنگ آن(آنتوسیانین های آن)، برای مواد غذایی استفاده می شود.

پنیرک

طریقه و مقدار مصرف

تهیه چایبر روی 2 گرم از گل ها، یک لیوان آب سرد ریخته و حداکثر 5 دقیقه می جوشانیم. هم چنین می توان بر روی همین مقدار گل، یک لیوان آب در حال جوشیدن ریخته و پس از 15 دقیقه، صاف نموده و میل کنیم.

نکات قابل توجه

-1 اثرات گل پنیرک، عمدتا مربوط به موسیلاژ و آنتوسیانین آن است که یکی از مهم ترین داروهای ضد سرفه و مفید برای رفع گرفتگی صدا است.

-2بهتر است پس از صاف کردن دم کرده، گل را کمی فشار داد تا تمام موسیلاژ استخراج شده و تفاله را دور بریزیم.

3- هنگام تهیه ی فرآورده، نباید بیش از 5 دقیقه آن را بجوشانیم، چون باعث هیدرولیز موسیلاژ و کم اثر شدن محصول می شود.

-3 در منابع جدید مصرف گیاه را برای درمان کم خونی، مفید گزارش نموده اند.

مهمترین اثرات گزارش شده گل پنیرک:

ضد درد، ضد التهاب، ضد عفونی کننده، قابض، ملین، ادرار آور، خلط آور و مقوی رحم.

ب: برگ پنیرک

ترکیبات مهم

برگ حاوی حدود 8 درصد موسیلاژ می باشد که پس از هیدرولیز، تولید قندهای آرابینوز، گلوکز، رامنوز، گالاکتوز و اسید گالاکتورونیک اسید می کند. هم چنین حاوی مقدار تانن و فلاونوئید است.

طریقه و مقدار مصرف

بر روی 5 گرم برگ، یک لیوان آب سرد ریخته مدت حدود 5 دقیقه می جوشانیم و یا بر روی همین مقدار برگ، یک لیوان آب در حال جوشیدن می ریزیم و بهتر است درب آن را بپوشانیم؛ آن گاه پس از 15 دقیقه صاف می کنیم. البته بهتر است محلول های سرد آن را، قبل از مصرف، کمی گرم کنیم. در صورتی که با هر بار مصرف، یک قاشق عسل به آن بیفزاییم، اثر آن قوی تر می شود. این میزان مصرف را می توان روزی سه تا چهار بار تکرار کرد.

ثرات مهم

اثرات مهم برگ پنیرک مشابه با گل های آن است؛ به ویژه جهت درمان تورم قسمت های بالای راه های تنفسی و گلو، تورم های روده ای معدی، مناسب است.

داروهای گیاهی

برگ پنیرک به عنوان یکی از گیاهان مؤثر در عوارض سرماخوردگی به ویژه سرفه، در تعداد زیادی از فرمولاسیون های سرماخوردگی، مخلوط با گیاهان دیگر وجود دارد.

پنیرک

 عوارض جانبی

تاکنون عوارضی از مصرف گل و یا برگ پنیرک گزارش نشده است.

نکات قابل توجه

-1گیاه پنیرک موجود در ایران(Malva neglecta)، از نظر خواص دارویی مشابه با پنیرک موجود در نقاط دیگر دنیا است. این دو گونه گیاه از یک جنسی هستند که شرح آن داده شده است.

-2 خواص گل و برگ پنیرک، نزدیک به هم است؛ ولی اثرات گل به دلیل داشتن آنتوسیانین و لکوآنتوسیانین ها، کامل ترمی باشد.

-3برای استفاده از خواص کامل پنیرک، می توان مخلوطی از گل و برگ آن را مورد استفاده قرار داد.

-4 چون اثرات پنیرک با گل ختمی هم جهت است، می توان از مخلوط گل پنیرک و گل ختمی جهت تهیه ی موسیلاژ مربوطه، به ویژه در سرماخوردگی، تسکین سرفه به عنوان خلط آور و رفع گرفتگی صدا استفاده کرد.

-5برای جمع آوری گل ها، بهتر است در زمان باز شدن گل ها که اکثرا در تابستان است، این کار صورت گیرد، جمع آوری برگ ها در فصل بهار باید صورت گیرد.

-6در بازار ایران، فقط گل پنیرک به صورت خشک شده(بنفش رنگ) وجود دارد که می توان طبق روش ذکر شده، از آن استفاده کرد.

پنیرک

 پنیرک در طب سنتی

از نظر طب سنتی گیاه پنیرک را معتدل می ‌دانند، اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می‌ کند. ساییدگی برگ آن برای شکستگی اعضاء مفید است، ترکیب آن با روغن زیتون برای سوختگی و عقرب ‌گزیدگی مفید است، دم کرده ی ساقه و برگ آن با شکر، گرفتگی صدا را برطرف می‌ سازد.

در درمان التهاب ‌های تنفسی و جوش ‌های پوستی کاربرد دارد، دارای ویتامین A و B و C است و در درمان بیماری ‌های کلیه و مثانه بسیار مؤثر است، ضدسرفه و مرهم سینه است.

برگ و ریشه پنیرک اگر به شکل ضماد درآید و روی دمل و یا کورک قرار گیرد باعث می ‌شود تا بسیار سریع سر باز کنند.

جوشانده ی آن برای عفونت ‌های مثانه، اسهال خونی و سرفه‌ های شدید موثر و مفید است، دم کرده ی آن برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و روده‌ های تنبلی هستند، توصیه می ‌شود.

در درمان برونشیت و استفراغ نیز استفاده می‌ شود، به صورت غرغره در رفع تحریکات مخاط دهان و درد گلو اثر مفیدی دارد و همچنین برای رفع سوزش مجرای ادرار مفید است.

برای رفع جوش‌های صورت نیز می ‌توان از پنیرک استفاده کرد ضمن این که درد و ناراحتی‌ های محل جوش را تسکین می ‌دهد و به صورت کمپرس یا لوسیون در درمان سوختگی‌ ها موثر است.

در هندوستان از گیاه پنیرک به عنوان داروی لعابدار نرم‌ کننده و خنک‌ کننده استفاده می‌ شود، 300 گرم برگ خشک پنیرک را در یک لیتر آب می‌ جوشانند و به عنوان مسکن می‌ خورند.

استعمال جوشانده آن به صورت کمپرس گرم و حمام، در رفع ناراحتی‌ های بواسیر، بعضی تومورها، ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است.

از جوشاندن گل و برگ آن در نیم لیتر آب، محلولی به دست می ‌آید که اثر نرم‌ کننده در پوست بدن دارد و به صورت لوسیون مالیدن بر روی پوست، آرامش و نرمی خاصی به افرادی که دارای پوست حساس و لطیف هستند می ‌بخشد.

برای تسکین ناراحتی‌های ناشی از تابش گرمای خورشید و آفتاب ‌زدگی، جوشانده 500 گرم گل یا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کرده و پس از صاف کردن به ملایمت در محل سوختگی می ‌مالند.

برای رفع سردردهای یک طرفه شدید، دل پیچه، ورم لوزه‌ها، درد گلو و آنژین اثر مفید دارد.

طرز تهیه یکنوع خوراک توله:

طرز تهیه غدای محلی "توله" یا پنیرک:

اول برگ های "توُله" را جدا کرده و شسته و درشت خرد می کنیم و به همراه سیر خرد شده و مقداری آب می پزیم.

سپس آن را آبکش کرده و با پیاز داغی که قبلاً آماده کردیم اضافه می کنیم و پس از آن نمک، زردچوبه ،فلفل و رب انار را اضافه و مقداری تفت می دهیم و در آخر آب نارنج را به آن اضافه می کنیم.

برخی دیگر از خواص گیاه توله پا پنیرک:

استعمال جوشانده آن به صورت کمپرس گرم و حمام، در رفع ناراحتی‌ های بواسیر، بعضی تومورها، ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است.

از جوشاندن گل و برگ آن در نیم لیتر آب، محلولی به دست می ‌آید که اثر نرم‌ کننده در پوست بدن دارد و به صورت لوسیون مالیدن بر روی پوست، آرامش و نرمی خاصی به افرادی که دارای پوست حساس و لطیف هستند می ‌بخشد.

برای تسکین ناراحتی‌های ناشی از تابش گرمای خورشید و آفتاب ‌زدگی، جوشانده 500 گرم گل یا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کرده و پس از صاف کردن به ملایمت در محل سوختگی می ‌مالند.

برای رفع سردردهای یک طرفه شدید، دل پیچه، ورم لوزه‌ها، درد گلو و آنژین اثر مفید دارد.

طرز تهیه بورانی توله 

بعد از اینکه این گیاه را چندین بار با مواد شوینده مخصوص سبزیجات شستیم خرد کرده و با مقدار کمی اب میپیزیم.بعد پیاز را سرخ کرده به همراه چند حبه سیر زرچوبه میزنیم با فلفل مزه دار میکنیم و تخم مرغ را (تعدادش بستگی به ذائقه شخص دارد) می شکنیم و به توله پخته شده اضافه کرده و پنج دقیقه درب ظرف ر می بنیدم که با هم طعم دار شوند.

این غذار ا به همراه ماست میل بفرمایید

 

لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.


  • تک روید